ПОБУДОВА МАТЕМАТИЧНИХ МОДЕЛЕЙ ПРИ РОЗВ’ЯЗУВАННІ ПРИКЛАДНИХ ЗАДАЧ ЕКОНОМІЧНОГО ЗМІСТУ

Автор(и)

DOI:

https://doi.org/10.31110/fmo2025.v40i5-05

Ключові слова:

математичне моделювання, математична модель, прикладна задача, вища математика, економічний зміст, прикладна спрямованість

Анотація

Формулювання проблеми. Стаття присвячена систематизації та узагальненню основних типів математичних моделей, що застосовуються під час розв’язування прикладних задач економічного змісту в курсі вищої математики, а також визначенню педагогічних умов розвитку вмінь математичного моделювання у майбутніх економістів.

Матеріали і методи. У дослідженні використано комплекс теоретичних і емпіричних методів: аналіз науково-методичної літератури з проблеми математичного моделювання, узагальнення вітчизняного та зарубіжного досвіду, систематизація типових економіко-математичних моделей, педагогічні спостереження.

Результати. У статті обґрунтовано значення математичного моделювання як провідного методу формування професійної компетентності майбутніх економістів. Систематизовано основні типи математичних моделей, що використовуються в економічних задачах (матричні, векторні, лінійні, інтегральні, диференціальні, на основі похідної). Запропоновано узагальнену структурну схему математичної моделі прикладної задачі, яка поєднує етапи формалізації, аналітики й інтерпретації та відображає взаємозв’язок теоретичної і кількісної складових. З’ясовано, що саме реалізація цієї послідовності сприяє формуванню дослідницького типу мислення та розвитку аналітичних умінь здобувачів освіти.

Висновки. Визначено суперечність між потребою сучасної економічної освіти у фахівцях, здатних до моделювання й аналізу економічних процесів, та реальним станом математичної підготовки здобувачів освіти. Доведено, що системне використання прикладних задач економічного змісту в курсі вищої математики сприяє формуванню фахових компетентностей і розвитку економічного мислення. Перспективами подальших досліджень є створення методичних засобів і цифрових ресурсів для навчання математичного моделювання, а також інтеграція цього методу в міждисциплінарні курси економічного спрямування.

Завантажити

Дані для завантаження поки недоступні.

Посилання

Blum, W. & Leiss, D. (2007). How do students and teachers deal with mathematical modeling problems? The example “filling up”. In C.Haines (Eds.), Mathematical Modelling. Education, Engineering and Economics-ICTMA 12. (pp. 222–231). Woodhead Publishing. https://doi.org/10.1533/9780857099419.5.221

Blum, W. & Niss, M. (2024). Origin and Development of the Notion of Mathematical Modelling Competency/Competencies. In H.Siller, V.Geiger,G.Kaiser (Eds.), Researching Mathematical Modelling Education in Disruptive Times. (pp. 185–200). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-031-53322-8_14

Greefrath, G., & Vorhölter, K. (2016). Teaching and Learning Mathematical Modelling, ICME-13 Topical Surveys. SpringerOpen. https://doi.org/10.1007/978-3-319-45004-9_1

Hernandez-Martinez, P., Rogovchenko, Y. & Thomas, S. (2021). Im still making dots for them: Mathematics lecturers views on their mathematical modelling practices. International Journal of Mathematical Education in Science and Technology, 52(2), 165–177. https://doi.org/10.1080/0020739X.2019.1668977

Ngu, P. N. H., Nam, N. D., Cuong, L. M., & Thao, T. T. P. (2025). Mathematical modelling in higher education: Evolving research and emerging trends (1980–2023). Infinity Journal, 14(2), 393-418. https://doi.org/10.22460/infinity.v14i2.p393-418

Barabash, H. M., Kyrylych, V. M., & Peliushkevych, O. V. (2019). Zbirnyk-dovidnyk z kursu „Vyshcha matematyka dlia ekonomistiv”[Handbook for the course "Higher Mathematics for Economists"]. LNU imeni Ivana Franka. https://new.mmf.lnu.edu.ua/wp-content/uploads/2021/09/1s3_HHYe_var_08-04-2019.pdf (in Ukrainian).

Bas, S.V. (2019). Formuvannia predmetnoi kompetentnosti u protsesi navchannia vyshchoi matematyky studentiv ekonomichnykh spetsialnostei [Formation of subject competence in the process of teaching higher mathematics to students of economic specialties]. Candidate’s thesis. Kryvorizkyi natsionalnyi universytet. http://elibrary.kdpu.edu.ua/xmlui/handle/0564/1589 (in Ukrainian).

Bondarenko, Z. V., & Kyrylashchuk, S. A. (2017). Prykladna spriamovanist vykladannia vyshchoi matematyky studentam ekonomichnoho profiliu VNZ [Applied orientation of teaching higher mathematics to students of economic profile of universities]. Visnyk Zhytomyrskoho derzhavnoho universytetu imeni Ivana Franka. Pedahohichni nauky ‒ Bulletin of the Ivan Franko Zhytomyr State University. Pedagogical Sciences, 4(90), 22-26. https://eprints.zu.edu.ua/25845/1/6.pdf (in Ukrainian).

Husak, L. P., & Hulivata, I. O. (2016). Matematychne modeliuvannia yak zasib zdiisnennia profesiinoi spriamovanosti navchannia matematyky na ekonomichnykh spetsialnostiakh VNZ [Mathematical modeling as a means of implementing the professional orientation of mathematics teaching in economic specialties of universities.]. Naukovyi visnyk Uzhhorodskoho natsionalnoho universytetu. Seriia: Pedahohika. Sotsialna robota ‒ Scientific Bulletin of Uzhhorod National University. Series: Pedagogy. Social Work, 1 (38), 105–107. https://dspace.uzhnu.edu.ua/jspui/bitstream/lib/13517/1/ (in Ukrainian).

Dumanska, T. V. (2015). Vyznachennia typolohii profesiinykh zadach maibutnoho bakalavra ekonomiky yak vazhlyvoho chynnyka formuvannia yoho matematychnykh kompetentnostei pid chas navchannia vyshchoi matematyky [Determining the typology of professional tasks of a future bachelor of economics as an important factor in the formation of his mathematical competencies during the study of higher mathematics]. Science and Education a New Dimension. Pedagogy and Psychology‒ Science and Education a New Dimension. Pedagogy and Psychology, III(37), 50–53. https://seanewdim.com/wp-content/uploads/2021/03/ped_psy_iii37_75.pdf (in Ukrainian).

Samaruk, N.M. (2022). Shliakhy realizatsii profesiinoi spriamovanosti matematychnoi pidhotovky studentiv ekonomichnykh spetsialnostei [Ways to implement the professional orientation of mathematical training for students of economic specialties]. Grundlagen der modernen wissenschaftlichen Forschung ‒ Fundamentals of modern scientific research, (12), 160-162. https://doi.org/10.36074/logos-12.08.2022.50 (in Ukrainian).

Prus, A. (2023). Matematychne modeliuvannia yak linza realnoho svitu [Mathematical modeling as a lens of the real world]. Fizyko-matematychna osvita ‒ Physics and mathematics education, 38(4), 56-61. https://doi.org/10.31110/2413-1571-2023-038-4-008 (in Ukrainian).

Завантаження

Опубліковано

28.11.2025

Як цитувати